Tuesday, 05 September 2017 09:13

10 najlepszych rosyjskich książek dla młodzieży

Written by
Rate this item
(1 Vote)

Rosjanie piszą wspaniałą literaturę dla dorosłego czytelnika. Chyba nikt nie potrzebuje potwierdzenia tej tezy, wystarczy spojrzeć na półki w księgarniach – od klasyki po literaturę współczesną. Rosjanie piszą też znakomitą literaturę dla dzieci. Większość moich znajomych pamięta z dzieciństwa „Bajeczki z obrazkami” Władimira Sutiejewa, a utwory „rosyjskiego Korczaka” – pedagoga Władisława Krapiwina – tłumaczono też na polski. To, czego Rosjanie praktycznie nie mają, to literatura młodzieżowa. U naszego wielkiego wschodniego sąsiada próżno szukać poczciwych młodzieżówek o szkolnej codzienności albo young adult czy new adult (wyjątek to fantastyka, gdzie modne są wszelkiej maści magiczne szkoły i uniwersytety).

Dlatego też poniższa lista to nie młodzieżówki. To raczej subiektywny wybór tych utworów z literatury rosyjskiej, które człowiek powinien przeczytać w wieku nastu lat, bo da mu to radość albo czegoś nauczy. A ponieważ poszukiwania takich lektur wiodłam wśród i rzeczy nowych, i klasyki, nie ma tu klasyfikacji – kolejność dzieł najzupełniej przypadkowa.

Iwan Turgieniew „W przededniu”

Zaczynamy od klasyki. Wśród utworów jednego z najbardziej znanych dziewiętnastowiecznych pisarzy rosyjskich dużo jest tych, których główni bohaterowie to ludzie młodzi. Dopiero dorastają szukają swojej drogi – niezależnie od czasów, przejście w dorosłość zawsze wiąże się z okresem zwątpienia. Do takich osób, młodych i wątpiących, należy Helena – dopóki nie poznaje bułgarskiego powstańca Insarowa. W utworze Turgieniewa miłość między dwojgiem ludzi ściśle wiąże się z miłością do ojczyzny i ideą poświęcenia za to, co się kocha. To książka, dzięki której wierzy się, że uczucie nie czyni egoistą, a wręcz przeciwnie.

Włodzimierz Tiendriakow „Noc po balu”

Jak żyło się młodzieży w Związku Radzieckim? Książka Tiendriakowa w pewnym sensie odpowiada na to pytanie. Osią utworu jest bal maturalny, na którym przeplatają się losy świeżo upieczonych absolwentów i ich nauczycieli, a wszystko to w surowej radzieckiej otoczce. Jedna z niewielu książek o młodzieży i dla młodzieży z tego okresu, w których ideologia ustąpiła miejsca warstwie obyczajowej.

Bułat Okudżawa „Dziewczyna moich marzeń”

Na pewno słyszeliście kiedyś piosenki tego znanego barda. Jego opowiadania zebrane w książce „Dziewczyna moich marzeń” są jak te piosenki – smutne, ale dające nadzieję. Gorzkie, ale i zabawne. Szereg autobiograficznych opowiadań pokazuje dorastanie w ciężkich czasach – wojny, stalinizmu – w którym jednak nie brak tego, co znamy i dziś: pierwszych uczuć, pierwszej pracy, wątpliwości związanych z wchodzeniem w dorosłość…

Wasilij Aksionow „Moskwa-kwa-kwa”

Jeszcze raz powracamy do czasów stalinizmu, ale tym razem w groteskowo-ironicznej formie. Wasilij Aksionow, autor między innymi „Moskiewskiej sagi”, z przymrużeniem oka i dużą dozą dystansu opisuje życie komunistycznych elit i konflikt pokoleniowy toczący się w jednym ze stalinowskich wieżowców w Moskwie. Szpiedzy, tresowane tygrysy i nocne rozmowy samego Stalina towarzyszą wesołej opowieści o smutnej epoce.

Boris Akunin „Bruderszaft ze śmiercią 2”

Boris Akunin (właśc. Grigorij Czchartiszwili) to współczesny pisarz, którego najbardziej interesują czasy minione. W dwóch „audiowizualnych” opowieściach zebranych w „Bruderszafcie ze śmiercią”, w których tekst przeplata się z ilustracjami oraz uwagami co do oprawy muzycznej, młodzi bohaterowie stawiają czoła niezwykłym przygodom. W „Latającym słoniu” główny bohater to niemiecki szpieg zgłębiający sekrety rosyjskiego lotnictwa. W „Dzieciach księżyca” młody agent wywiadu ma za zadanie wkupić się w łaski dekadenckiego klubu-sekty, ale niespodziewanie na drodze stają mu uczucia…

Boris Akunin „F.M.”

Kiedy byłam w liceum, wielu moich kolegów przerażała konieczność przeczytania „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego. W końcu to obszerna i dość trudna książka. Jak podejść do tematu? Można na wesoło, po lekturze Akuninowskiego „F.M.”. W tej kryminalno-komediowej powieści bohaterowie poszukują „drugiej wersji” „Zbrodni i kary” – o wiele ciekawszej i bardziej przemawiającej do wyobraźni. W tle przewija się współczesna Rosja i współczesna Anglia, młodzież, obywatele trochę starsi i pewna nietypowa sekretarka.

Mariam Petrosian „Dom, w którym…”

A jednak rosyjska literatura młodzieżowa istnieje! Akcja tej powieści toczy się w specyficznym domu dziecka, do którego trafiają dzieci, które mają rodzinę, ale oprócz tego mają też jakiś defekt: są kalekie, opóźnione w rozwoju, cierpią na zaburzenia psychiczne. I w przeciwieństwie do wielu swoich rówieśników wcale nie chcą opuszczać tego „tymczasowego miejsca pobytu”. „Dom, w którym…” to pełna mistyki opowieść o dzieciństwie z problemami i dorastaniu do mierzenia się z nimi.

Paweł Sanajew „Pochowajcie mnie pod podłogą”

To powieść o dziecku, ale zdecydowanie nie dla dzieci. Sasza jest chorowitym dzieckiem, w pewnym sensie porzuconym przez matkę. Mieszka z obojętnym na wszystko dziadkiem i znerwicowaną babcią, która jednocześnie kocha go i nienawidzi. Życie całego domu jest podporządkowane kolejnym chorobom Saszy, a chłopiec bardzo szybko uczy się, że czasem złość dorosłych to nie przejaw nienawiści, lecz bezsilności.

Siergiej Łukjanienko – cykl „Patrole”

Dzisiejsza Moskwa. Samoloty, Internet, trochę polityki, życie wielkiego miasta. A po ulicach chodzą wilkołaki, wampiry i starożytni magowie. W świecie wykreowanym przez Łukjanienkę ludzie dzielą się na tych niemagicznych i Innych, obdarzonych niezwykłymi mocami. Jedni służą Światłu, drudzy Ciemności, a Patrole pilnują, by obie te siły pozostawały w równowadze. Wielu Innych to ludzie młodzi, którym w dodatku do rozterek wieku nastoletniego przytrafiły się rozterki związane z nowo odkrytymi mocami.

Nik Pierumow – dylogia „Imperium ponad wszystko”

Świat przyszłości. Ludzie skolonizowali obce planety, planety zaczęły walczyć między sobą i wygrali… naziści. Teraz Imperium okupuje między innymi buntowniczy Nowy Krym, na którym mieszka główny bohater, Rusłan. Jego ojciec jest słynnym działaczem umiarkowanej opozycji wobec Imperium, jego dziewczyna – wywrotową agentką. A sam Rusłan pewnego dnia oznajmia, że wstępuje w szeregi imperialnej armii. Uznany za zdrajcę, wyklęty przez bliskich, uczy się życia na nowo w wojsku. I choć to wojsko przyszłości, to opowieść o Rusłanie można odnieść również do naszego tu i teraz.

Read 80 times

Comments (1)

  1. just_monca

Jeśli mogłabym kogoś dodać, to jeszcze Svetlanę Yuryevnę Martynchik, która szerszej publiczności znana jest jako Maks Frei. Co prawda w Polsce wydano tylko jedną jej powieść Obcy pierwszy tom cyklu Labirynty echo, ale jest to tak dobra...

Jeśli mogłabym kogoś dodać, to jeszcze Svetlanę Yuryevnę Martynchik, która szerszej publiczności znana jest jako Maks Frei. Co prawda w Polsce wydano tylko jedną jej powieść Obcy pierwszy tom cyklu Labirynty echo, ale jest to tak dobra fantastyka (chociaż z początku trudna do zrozumienia), że czasami żałuję, że nie czytam po rosyjsku (tym bardziej, że cała seria liczy sobie 40 tomów)

Read More
  Attachments
 
There are no comments posted here yet

Leave your comments

Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
Attachments (0 / 3)
Share Your Location